Tìm các điểm đau cột sống và cạnh sống thắt lưng, khám vận động cột sống thắt lưng

  1. Tìm các điểm đau cột sống và cạnh sống thắt lưng

Người bệnh ở tư thế nằm sấp có đệm một gối mỏng ở bụng để làm mất ưỡn thắt lưng. Khám bằng cách ấn ngón cái lên các mỏm gai để tìm điểm đau cột sống, các điểm đau này tương ứng với các đoạn vận động bệnh lý. Các điểm đau cạnh sống nằm ở hai bên của điểm đau cột sống, cách 2 – 2,5cm. Các điểm đau cạnh sống là điểm xuất chiến đấu của các rễ thần kinh tương ứng.Tìm các dấu hiệu của đau khớp cùng – chậu bằng cách ấn vào khe khớp cùng – chậu, ép bửa khung chậu và làm nghiệm pháp Wassermann.

  1. Khám vận động cột sống thắt lưng
  • Động tác cúi: người bệnh giữ chân đứng thẳng nghiêm và cúi gập thân tối đa, đưa thẳng hai tay về phía mặt đất. Đo khoảng cách đầu ngón tay – nền nhà. ở thanh niên Việt Nam bình thường khoảng cách này từ 0 – 5cm.
Ảnh minh họa
  • Độ giãn cột sống thắt lưng (nghiệm pháp Schober)
  • Tư thế xuất phát: đứng thẳng nghiêm. Đánh dấu mỏm gai đốt sống L5 rồi đo lên cao theo đường giữa 10cm, đánh dấu điểm thứ 2.

Cho người bệnh cúi gấp thân tối đa và đo lại khoảng cách giữa hai điểm đã được đánh dấu. Độ giãn cột sống thắt lưng Schober là hiệu số giữa độ dài đo được và độ dài ban đầu. Người ta ghi chỉ số Schober với tử số là độ dài đo được và mẫu số là độ dài ban đầu (10cm). Ở thanh niên Việt Nam bình thường chỉ số Schober từ 14,5/10 đến 15/10.

  • Động tác ngửa: cho người bệnh ngửa thân ra sau tối đa. ở bình diện đứng dọc giữa (phía bên) đi qua gai chậu trước – trên, do góc giữa trục cột sống thắt lưng và đường thẳng đứng.
  • Động tác nghiêng: cho người bệnh nghiêng phải rồi nghiêng trái tối đa. Đo góc tạo bởi đường thẳng đứng đi qua mỏm gai Sl với trục cột sống ở bình diện đứng thẳng ngang (phía lưng).
  • Động tác xoay: đo bằng góc tạo bởi đường nối hai mỏm cùng – vai và đường nối hai gai chậu trước – trên khi bệnh nhân đứng xoay thân người sang bên, xoay phải và trái tối đa.

Bình thường góc đo của các động tác ngửa, nghiêng, xoay của cột sống thắt lưng ở thanh niên Việt Nam đểu xấp xi 25° – 30°.

Các số liệu trên là kết quả nghiên cứu của chúng tôi về các hằng số tầm hoạt động khớp cột sống của thanh niên Việt Nam, được xác định bằng phương pháp thống nhất quốc tế: đo trung bình zero của Cave và Robert.

Trong các tổn thương bệnh lý  như lao cột sống, viêm cột sống dính khớp, hư cột sống biến dạng… tất cả các động tác của cột sống đều bị hạn chế.

Ngược lại, trong thoát vị đĩa đệm thắt lưng cũng như trong thoái hóa đĩa đệm, trừ giai đoạn đau thắt lưng cấp, các động tác của cột sống chỉ bị hạn chế ờ một số hướng nhất định khi cử động ngược chiều với tư thế chống đau.